Биотехнология ғылыми-зерттеу институты

Биотехнология ҒЗИ директоры
Боровиков Сергей Николаевич,
Биология ғылымдарының кандидаты, доцент


E.mail: nicsb_katu@mail.ru
Телефон: 8 (7172)383657


Заманауи биотехнология ғылыми-инновациялық орталығы «С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті» АҚ президентінің 2004 жылғы желтоқсан айының 27-і күнгі № 148 бұйрығы негізінде ұйымдастырылды. Ал 2008 жылы ҒЗЖ қаржыландыру көлемінің ұлғаюына, ғылыми потенциалы мен материалды-техникалық базасының нығаюына байланысты Биотехнология ғылыми-зерттеу институты болып қайта құрылды (№ 94 бұйрық, 06.03.2008 ж).

Негізгі міндеттері
• ғылыми жобаларды әзірлеу, іргелі және қолданбалы биотехнологиялық зерттеу бағыттарындағы республикалық және халықаралық жобалар бойынша жарияланған конкурстарға қатысу;
• республикалық ғылыми тапсырмаларды және халықаралық бағдарлама жобаларын орындау үшін кафедралар мен туыстас ғылыми мекемелердің жетекші ғалымдарының және аспиранттар мен магистранттар арасынан творчестволық ұжымдарды қалыптастыру;
• бағдарламалар мен ғылыми-зерттеу әдістемелерін құрастыру жұмыстарына және олардың отандық ғалымдармен орындалуын қадағалауға қатынасу;
• «Институттың» кадрлық потенциалын нығайту мақсатында докторантура, аспирантура және магистратура түлектерінің арасынан перспективті ғылыми қызметкерлерді іздестіру және оларды жұмысқа тарту;
• республиканың ғылыми мекемелері, ЖОО және шетел ғылыми орталықтарымен бірлесе отыра зерттеу жұмыстарын орындауды қамтамасыз ету;
• озық ғылыми жетістіктерді насихаттауға және ғылыми-зерттеу нәтижелерін халық шаруашылығы мен оқу үрдісіне енгізілуіне ықпал ету;
• ауыл шаруашылығы биотехнологиясы саласына қажетті тәжірибелі жұмыскерлер мен ғылыми қызметкерлерді қайта даярлықтан өткізу мақсатында ғылыми-өндірістік конференцияларды, семинарларды ұйымдастыру;
• ғылыми-зерттеу жобаларды орындау жұмыстарына жоғарғы курс студенттерін тарту арқылы жоғары білікті мамандарды – биотехнологтарды даярлауда «Институттың» материалды-техникалық базасын барынша пайдалану.

Ұйымдастыру құрылымы
Өсімдіктер биотехнологиясы бөлімі (Жетекшісі а/ш.ғ.к, доцент Швидченко В.К.):
1. а/ш өсімдіктерінің селекциясы зертханасы;
2. а/ш өсімдіктердің ауруларын балау зертханасы;
3. өсімдіктерді микроклональді жолмен көбейту зертханасы;

Жануарлар биотехнологиясы бөлімі (Жетекшісі б.ғ.к., доцент Боровиков С.Н.):
1. инфекциялық аурулардың иммунодиагностикасы зертханасы;
2. жасушалық инженерия зертханасы;
3. молекулалы-генетикалық әдістермен зерттеу зертханасы.

ҒЗЖ негізгі бағыттары
- ауыл шаруашылық малдарының инфекциялық және инвазиялық ауруларын (бруцеллез, туберкулез, лейкоз, описторхоз, эхинококкоз және т.б.) моноклоналды антиденелердің негізінде балауға арналған, халықаралық стандартқа сәйкес келетін тест-жүйелерін әзірлеу және оларды зертханалық практикаға енгізу;
- мал шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық-санитариялық бағалауға (антибиотиктердің қалдықтық мөлшерлерін анықтауға) арналған экспресс-тесттерді әзірлеу;
- биотехнология әдістерінің негізінде маңызды өндірістік дақылдардың жаңа формаларын, линиялары мен сорттарын алу;
- вируссыз картоп тұқымдарын алу технологияларын әзірлеу және оларды ауыл шаруашылығы практикасына енгізу;
- жапырақты және қылқан жапырақты өсімдік тұқымдары мен жеміс-жидек дақылдарының теңдесі жоқ көшеттерін алу және оларды көбейтудің биотехнологиялық әдістерін ауыл шаруашылығы практикасына енгізу.

Жобалар
Ғылыми-техникалық бағдарлама бойынша: «2009-2011 жылдарға арналған медицинада, ауыл шаруашылығында, қоршаған ортаны қорғауда, тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібінде гендік инженерлік және жасушалық технологияны әзірлеу және қолдану»:
- Описторхозды иммунды ферменттік талдаумен анықтау тәсілдерін әзірлеу;
- Ауыл шаруашылық малдары эхинококкозының серологиялық балауына арналған иммунды ферменттік тест-жүйесін әзірлеу.
«Агроөнеркәсіптік кешен саласындағы қолданбалы зерттеулер» атты 042-ші бюджеттік бағдарлама бойынша:
- Ірі қара мал лейкозының экспресс-диагностикасына арналған, тиімділігі жоғары импортты алмастырушы тест-жүйесін әзірлеу;
- Жануардан алынатын тағам өнімдерінің сапасын арттыру мақсатында, олардың құрамынан антибиотиктерді анықтауға арналған әдістерді жетілдіру;
- Физиологиялық-биохимиялық, биотехнологиялық және гендің инженериялық тесттерді қолдана отыра классикалық селекция әдістерімен күздік, жаздық бидай және тритикале формаларын, линиялары мен сорттарын алу;
- Физиологиялық-биохимиялық, биотехнологиялық және гендің инженериялық тесттерді қолдана отыра классикалық селекция әдістерімен жаздық арпа және сұлының формаларын, линиялары мен сорттарын алу;
- In vitro және егістік жағдайларында картоптың сауықтырылған сорттарының банкін құрау;
- Биотехнологиялық әдістерді қолдана отыра Солтүстік Қазақстанның құрғақ-дала аймағына арналған салат типті картоптың бір сортын алу және отандық диагностикумдарды шығаруды ғылыми жағынан қамтамасыз ету жұмыстарын ұйымдастыру.

«Ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекелестік қабілеттілігін арттыру» бағдарламасы бойынша:
- Онкорнавирустың С типіне телімді моноклоналды антиденелердің негізінде ірі қара мал лейкозың жедел түрде балауға арналған жаңа буынның тест-жүйесін әзірлеу;
- Биологиялық материалдардан және қоршаған орта объектілерінен туберкулез қоздырғышын анықтауға арналған ИФТ экспресс-тәсілін әзірлеу;
- Қысқа мерзім аралығында өнімді мол беретін, сапалы, арзан болатын вируссыз тұқымдық картопты алу технологиясын әзірлеу және оны ауыл шаруашылығы практикасына енгізу;
- Бақша өсіруді қайта жандандыру үшін жеміс-жидек дақылдарының көшеттік материалдарын жедел көбейтудің биотехнологиялық әдістерін әзірлеу және оларды Солтүстік Қазақстан өңірінің ауыл шаруашылығы практикасына енгізу.

2006-2010 жж. аралығындағы жарияланған мақалалардың таңдаулы басылымдары
1. Hybridoma receipt synthesizing monoclonal antibodies to avian flu virus antigens and studying their. Science Review, Volume 1(2) – Astana, 2008. P. 3-10. А.К. Булашев, Боровиков С.Н., М.А.Куйбагаров, Ж.А. Сураншиев, Ж.Ж. Аканова, Н.Е.Ибраев
2. Receiving and immunochemical characteristics of monoclonal antibodies to bovine leucosis virus (BLV) antigens. Science Review, Volume 1(3) – Astana, 2009. P. 3-9. Булашев А.К., Боровиков С.Н., Сураншиев Ж.А., Киян В.С., Куйбагаров М.А.
3. Моноклональные антитела в диагностике гриппа птиц. Труды ВИЭВ. Мат. Межд. научно-практ. конф. «Современные средства и методы диагностики, профилактики и лечения инфекционных, протозойных и микотических болезней сельскохозяйственных и промысловых животных, рыб и пчел», Москва, 10 февраля 2009г.Т.75.- С. 82-85. Боровиков С.Н.
4. Receiving monoclonal antibodies to diagnostically valuable antigens of cattle’s bovine leucosis virus. Materialy 4 mezinarodni vedecko-prakticka conference «Veda a technologie: krok do budoucnosti - 2010». – Praha, 2010. –P. 78-82. S. Borovikov, A. Bulashev, Zh. Suranshiev, М.Kuibagarov, V. Kiyan.
5. Получение антигенов описторхов. /Материалы IX региональной научно-практической студенческой конференции «Химия и жизнь» с международным участием. г. Новосибирск, 2010 г., с. 204-206. Халикова А. С., Боровиков С. Н.

Патенттер
- «Способ определения антител против возбудителя бруцеллеза». Патент РК №14230 на изобретение. 15.04.2008, бюллетень №4.
- «Способ серологической диагностики туберкулеза крупного рогатого скота». Патент на изобретение № 14231 от 15.04.2008, бюллетень №4.
- «Способ серологической диагностики лептоспироза животных». Предварительный патент на изобретение № 19735 от 22.05.2008 г.
- «Способ серологической диагностики трихофитии крупного рогатого скота». Инновационный патент №20706, 2009г.
- «Способ получения антигена из дерматомицетов для серологической диагностики». Инновационный» патент №20491, 2009г.
- «Способ культивирования апикальных меристем картофеля in vitro». Предварительный патент, от 16.07.2007 бюллетень №7.
- «Способ размножения растений картофеля». Предварительный патент, от 15.08. 2008г., бюллетень №8.
- «Способ производства элитного картофеля на безвирусной основе». Патент РК 2010г.
- «Способ трансформации озимых форм пшеницы в яровые». Патент РК 2010г.

Қондырғылармен қамтамасыздандырылуы
-2-класты қорғанышты TelStar ламинарлық боксы (Испания) 2005 ж.
- Eppendorf ПТР-зертханасы (Германия), 2006 ж.
- Beckman Coulter, CEQ 8000 8-каппилярлы генетикалық анализатор (АҚШ), 2007 ж.
- BINDER, СВ 150 СО2 –инкубаторы (Германия), 2005 ж.
- Shel Lab 3517-2, CI СО2 –инкубаторы (США), 2005 ж.
- ЛОМО инвертирленген микроскопы (Ресей) 2005 ж.
- PLATINUM төменгі температуралы тоңазытқыш (Италия), 2005 ж.
- EXPERT -96 ИФТ арналған фотометр (Австрия), 2004 ж.
- Вошер-автомат Atlantis (Австрия), 2007 ж
- PST-60 HL, 2 планшетке арналған термошейкер (Латвия), 2007 ж.
- Heidolf ротационды буландырғышы (Голландия), 2006 ж.
- Сryodos TelStar лиофильді кептіргіші (Испания) 2006 ж.
- MILLI-Q ACADEMIC ультра тазартылған су алуға арналған қондырғы (АҚШ), 2005 ж.
- Мicros MC -20 бинокулярлы микроскопы, Австрия, 2005 ж.
- Сompact dual mini code электрофорез жүргізуге арналған қондырғы комплекті (Англия), 2006 ж.
- Semi blot иммуноблотинг жүргізуге арналған қондырғы (Англия), 2006 ж.
- Eppendorf центрифугасы (Германия), 2007 ж.
- GFL 2102 бидистилляторы, (Германия), 2007 ж.

Аграрлық ғылымның дамуына және биотехнология мамандарын даярлауда үлкен үлес қосып жатқан профессорлар А.Қ. Бұлашев, Б.С. Майқанов, А.И. Газизова, доценттер С.Н. Боровиков, В.К. Швидченко, С.С. Бекқожина, Е.В. Кухар, Ж.Ә. Сұраншиев, В.Т. Хасанов, ғылыми қызметкерлер М.А. Қойбағаров, Ө.С. Әкібеков және басқалар.

Болашақта Биотехнология ҒЗИ инфекциялық ауруларды балауды жетілдіруге, ауыл шаруашылық өсімдіктерінің жаңа сорттары мен гибридтерін алуға арналған ғылыми-зерттеу жұмыстарын жасушалық инженерия, молекулалық биология және нанотехнология бағыты бойынша жүргізуді жоспарлауда.