Фитосанитарлық мониторинг, өсімдіктерді қорғау және өсімдіктер карантині ғылыми-инновациялық орталығ

010011, Қазақстан, Астана қаласы,
Алия Молдагұлова көшесі, 27г, 103 каб.
тел./факс 8 (717-2) 31-08-59;
E-mail: nic-fitosanitariya@mail.ru


Фитосанитарлық мониторинг, өсімдіктерді қорғау және өсімдіктер карантині ғылыми-инновациялық орталығы (ФМӨҚКҒИО) «С.Сейфуллин атындағы ҚАТУ» АҚ Басқарма төрағасының 2013 ж. «9» қаңтарындағы № 15 бұйрығы негізінде құрылған.

ФМӨҚКҒИО негізгі қызметтері:
-фитосанитарлық мониторинг және болжау әдістері, өсімдік қорғау және карантиндегі инновациялық технологиялар, пестицидтер, Қазақстан Республикасы мен шетелдерінде (ЕурАзЭБ, ТМД, Еуроодақ, ФАО БҰҰ қамқорлығындағы елдерде) аса қауіпті, қауіпті зиянды және карантинді ағзалар бойынша білім деңгейін қалыптастыру;
-фитосанитарлық мониторинг және зиянды ағзаларды болжау, өсімдік қорғау және карантині, соның ішінде орман қорғау бойынша, сондай-ақ өзекті сабақтас бағыттар бойынша ҒЗЖ орындау;
-гранттық қаржыландыру байқауларына, технологиялық және әлеуметтік инновацияларға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға, ҒЗЖ мен коммерциялау жүргізу үшін АҒҚТ және КҒҚТ гранттар бағдарламасына, технологиялық бизнес-инкубаторлау қызметтерін көрсету жобаларына, ҚР министрліктері мен облыстық әкімдіктер бағыты бойынша ғылыми зерттеулер бағдарламаларына қатысу, мүдделі ұйымдардың тапсырыстарын орындау;
-өсімдік қорғау және карантині, соның ішінде орман қорғау бойынша мамандардың біліктілігін арттыруда магистрлер, доктаранттар мен білікті ғылыми-педагогикалық кадрлар дайындауға көмектесу;
-фитосанитарлық мониторинг, өсімдік қорғау және карантині сұрақтары бойынша министрліктерге, агенттіктерге, фирмаларға, ауылшаруашылық кәсіпорындарына және басқа да мүдделі ұйымдарға ғылыми, консультациялық және практикалық көмек көрсету;
-инновациялық технологиялар мен алдыңғы қатарлы ғылыми жетістіктерді насихаттауға көмектесу, халықаралық және ұлттық ғылыми-практикалық конференциялар, семинарлар мен форумдарға қатысу және ұйымдастыру;

Қазіргі таңда ФМӨҚКҒИО келесі ғылыми жобаларды орындауда:
1.«Геоақпараттық GLONAS/GPS–технологиялар» негізінде астық өндіруді және азық-түліктік қауіпсіздікті қамтамасыздандыру үшін Қазақстанның солтүстігінде астық тұқымдастарының аса қауіпті зиянды ағзаларын (Apamta anceps Schift, Mayetiola destructor Say) фитосанитарлық бақылауды және болжауды жаңалау» тақырыбы бойынша «өмір туралы ғылым» басымдылығы, «азық-түліктік қауіпсіздік» ішкі басымдылығы бойынша, «Ғылыми және/немесе ғылыми-техникалық қызмет» 055 бюджеттік бағдарламасы бойынша, «Ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру» 101 ішкі бағдарламасы бойынша, 2012-2014 жж. Ғылыми жетекшісі – б.ғ.д, профессор В.К.Әжбенов.
2.«Астық экспорттау және азық-түліктік қауіпсіздікті қамтамасыздандыру үшін жорғалаушылар кекіресін анықтау және жою әдістерін жаңалау» тақырыбы бойынша, «өмір туралы ғылым» басымдылығы, «азық-түліктік қауіпсіздік» ішкі басымдылығы бойынша, «Ғылыми және/немесе ғылыми-техникалық қызмет» 055 бюджеттік бағдарламасы бойынша, «Ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру» 101 ішкі бағдарламасы бойынша, 2012-2014 жж. Ғылыми жетекшісі – б.ғ.д, профессор В.К.Әжбенов.

Фитосанитарлық мониторинг, өсімдік қорғау және карантині ғылыми-инновациялық орталығы директоры – Валерий Кенесұлы Әжбенов өсімдік қорғау және карантині саласында тәжірибелі ғалым және профессионал болып табылады. Ол - биология ғылымдарының докторы (1995), ҚР АШҒА корреспондент-мүшесі (1998), С.Сейфуллин атындағы ҚАТУ профессоры (2002). Ол 1963 ж. Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылық институтының (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) өсімдік қорғау факультетін бітірген. 1963-2000 жж. Қазақ өсімдік қорғау ҒЗИ кіші, аға ғылыми қызметкері, лаборатория және бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарды. 2000-2006 жылдары В.К. Әжбенов ҚР Ауылшаруашылық министрлігінің шақыруы бойынша «Фитосанитария» РМК бас директорының 1-орынбасары қызметін атқарды. Сонымен қатар С.Сейфуллин атындағы ҚАТУ кафедра меңгерушісі және профессор болып жұмыс істеді, ал 2006 ж. бастап казіргі таңға дейін университетте профессор қызметін атқарады.

Биология ғылымдарының докторы, профессор В.К. Әжбеновтің негізгі ғылыми жұмыстары өсімдік қорғау және карантині, агроэкология, зиянды ағзаларды фитосанитарлық бақылау және болжау өзекті мәселелерін қамтиды. Ол Қазақстанның әр түрлі аймақтарында және іргелес аумақтарында аса қауіпті зиянды ағзалар ошақтарын анықтау бойынша кең мониторингтік зерттеулер жүргізді. Осымен қатар дәнді дақылдардың аса қауіпті зиянды астықтың сұр көбелегін (Apamea anceps Schiff.) болжау жүйесі құрылды, ауылшаруашылық пайдалы жерлерде зиянды ағзаларды фитосанитарлық бақылау және болжау және қоршаған ортаға кері әсерін тигізуді жоятын пестицидтерді ауылшаруашылығында тиімді қолдану бойынша ұлттық жүйе концепциялары ұсынылды. Ғалым 145-тен астам ғылыми жұмыстар жариялады, соның ішінде 3 монография, оқулық, 15 нұсқаулар және әдістемелік нұсқамалар, 3 өнертабысқа авторлық куәліктер бар.

Биология ғылымдарының докторы, профессор В.К. Әжбеновтің жетекшілігімен 6 магистрлық диссертация қорғалды. Ол ҚР «Жаршы» журналының редакция алқасы мен Орта Азиялық этномологиялық қоғамының мүшесі, КазгосИНТИ, ҚР БҒМ, Орта Азия және Қазақстан бойынша Usaid, «Қазақстан фермерлер одағы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің сараптамашысы болып табылады. Шегірткелер бойынша ФАО БҰҰ халықаралық конференцияда (Алматы, 2000), CIRAD орталығында халықаралық симпозиумға (Франция, 2002), Өсімдік қорғау бойынша бүкілресейлік конференцияға (Москва, 2003), Өсімдік қорғау бойынша халықаралық конференцияға (Алматы, 2008), Агроэкожүйелерді фитосанитарлық қауіпсіздік бойынша халықаралық конференцияға (Новосибирск, 2008, 2010), Аса қауіпті зиянды ағзалар бойынша РФ және ҚР форумына (Оренбург, 2013) баяндамамен қатысты. КСРО ХШЖК Алтын медалімен (1990), «Еңбек ардагері» медалімен (1990), ҚР ҚАШҒА (1992) және ҚР АШМ (2000) құрмет грамотасымен, «Ресей ауылшаруашылық академиясы СБ 40 жыл, 1969-2009» медалімен (2010), «С.Сейфуллин атындағы ҚАТУ 55 жыл» төс белгісімен (2012) марапатталған.

Биология ғылымдарының докторы, профессор В.К.Әжбеновтің бастамасымен университетте алғашқы рет өсімдік қорғау және карантин кафедрасы, фитосанитарлық мониторинг, өсімдік қорғау және карантині ғылыми-инновациялық орталығы (ФМӨҚКҒИО) ұйымдастырылды. Университеттің өсімдік қорғау және карантин бойынша соңғы жылдардағы көптеген жетістіктері оның қажымас қызметімен, ұйымдастыру дарынымен, жеке бас қасиеттерімен байланысты. Ол идеялар тудырушы, ғылымға жаңартпашылықпен келу бастамашысы болып табылады, ҚР АШМ, ҚазӨҚжКҒЗИ, «РФДжБМО» ММ, РКЛ, ҚР химиялық компаниялары мен фирмаларымен, ҚР университеттері мен колледждерімен, РФ «Ресей ауылшаруашылық орталығы» ФМБМ және университеттерімен, өсімдік қорғау және карантин бойынша ФАО БҰҰ ұйымдарымен шығармашылық ынтымақтастықты қолдайды.